ABD’li yetkililer, Sovyetler Birliği ismine casusluk yaptığı gerekçesiyle müebbet mahpus cezası alan eski CIA casusu Aldrich Ames’in (84) cezaevinde hayatını yitirdiğini açıkladı.
Kremlin’e uzanan sızıntı
31 yıl boyunca CIA’de karşı istihbarat analisti olarak vazife yapan Ames, 1985–1993 yılları ortasında Sovyetler Birliği’ne bâtın bilgileri sattı. Bu süreçte, CIA’nin Sovyetler masasında misyonlu en kritik isimlerden biri olan Ames, ABD ismine çalışan onlarca Rus casusunun kimliğini Kremlin’e iletti.
Yetkililere nazaran Ames’in sızdırdığı bilgiler, en az bir düzine ikili casusun vefatına yol açtı. Zımnî operasyonlar deşifre edildi, ABD’nin Sovyet askeri kapasitesine dair değerlendirmeleri büyük ölçüde yanılgılı hale geldi.
Ames ve eşi Rosario Ames, casusluk faaliyetleri karşılığında 2,5 milyon dolardan fazla para aldı. İsviçre banka hesapları, Jaguar marka araba ve yıllık 50 bin doları aşan kredi kartı harcamaları, CIA içinde dikkat çekti ve soruşturmanın fitilini ateşledi.
Ömür uzunluğu mahpusa mahkûm edildi
Savcılara nazaran Ames, Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılmasının akabinde da Rusya’ya bilgi satmayı sürdürdü. 1994 yılında açığa çıkarılarak tutuklandı ve ömür uzunluğu mahpusa mahkûm edildi.
Başkanlara yanlış bilgi verildi
Ames’ten gelen uydurma raporlar nedeniyle CIA, periyodun ABD liderleri Ronald Reagan ve George H. W. Bush başta olmak üzere üst seviye yetkilileri Sovyet askeri gücü konusunda tekraren yanlış bilgilendirdi.
Washington-Moskova sınırında kriz
Ames davası, Soğuk Savaş sonrası olağanlaşma arayışındaki Washington ve Moskova ortasında yeni bir tansiyon yarattı. Periyodun CIA Yöneticisi James Woolsey, skandal sonrası istifa etti.
CIA’de kapsamlı temizlik
Woolsey’in akabinde vazifeye gelen Belçika doğumlu John Deutch, kurumda esaslı bir tekrar yapılanma süreci başlattı; yeni tutuklamalar ve disiplin cezaları geldi.
Moskova: Çok duygusal davranıyorsunuz
Dönemin ABD Başkanı Bill Clinton, Ames evrakını “çok ciddi” olarak nitelendirirken, olayın ABD-Rusya ilgilerine ziyan verebileceğini söyledi. Moskova ise savları küçümseyerek Amerikalıların “aşırı duygusal” davrandığını savundu.
Lysenko hudut dışı edildi
Beyaz Saray, Ames ile temaslı olduğu öne sürülen Rus diplomat Aleksander Lysenko’nun hudut dışı edilmesine karar verdi. Rusya’nın geri adım atmaması üzerine karar uygulamaya kondu.
Washington ile Moskova ortasındaki saklı uğraşlar tarih boyunca emsal skandallara sahne oldu. 1953’te, atom sırlarını Moskova’ya verdikleri teziyle Julius and Ethel Rosenberg idam edildi. Bu periyot, Senatör Joseph McCarthy’nin öncülük ettiği McCarthycilik olarak tarihe geçti.
