Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik askeri müdahalesinden evvel ve sonra İran ile yürüttüğü kapsamlı silah ticaretinin detayları Batılı güvenlik kaynakları tarafından da doğrulandı. Rusya’nın balistik füzeler ve insansız hava araçları (İHA) başta olmak üzere çeşitli savunma sistemleri için İran’a 4 milyar doları aşan ödemeler yaptığı belirtildi.
Bloomberg’e konuşan Batılı bir güvenlik yetkilisine nazaran, Moskova idaresi İran’dan yaklaşık 2,7 milyar dolar bedelinde balistik ve uçaksavar füzesi satın aldı. Kelam konusu silah tedarikine ait mukavelelerin, Rusya’nın Ukrayna’ya askeri harekât başlatmasından aylar evvel, Ekim 2021’de imzalandığı kaydedildi.
Yetkilinin paylaştığı bilgilere nazaran sevkiyat listesinde; yüzlerce Fettah-360 kısa menzilli balistik füze, yaklaşık 500 adet öbür yakın menzilli balistik füze ile hava savunma sistemleri için 200 civarında karadan havaya füze bulunuyor. İran’ın bununla da hudutlu kalmayarak Rusya’ya milyonlarca mühimmat ve top mermisi tedarik ettiği tabir ediliyor.
İHA üretimi Rusya’ya taşındı
İki ülke ortasındaki işbirliğinin en dikkat cazip başlıklarından biri kamikaze İHA’lar oldu. İran, Şahid-136 tipi dronların yanı sıra bu araçların üretim teknolojisini de Rusya’ya devretti. Teknoloji transferi sayesinde Moskova, İHA’ları kendi topraklarında “Geran-2” ismiyle üretmeye başladı.
Bloomberg’e konuşan kaynak, 2023 başında imzalanan İHA muahedesinin bedelinin 1,75 milyar dolar olduğunu aktardı. Böylelikle Rusya’nın 2021 sonundan bu yana İran menşeli silahlar için yaptığı toplam harcamanın 4 milyar doların üzerine çıktığı, önümüzdeki periyotta ise ek sevkiyatların gündemde olduğu belirtiliyor.
Yaptırımlar iştiraki hızlandırdı
Uzmanlara nazaran Moskova ile Tahran ortasındaki yakınlaşma, Şubat 2022’de başlayan Ukrayna savaşıyla birlikte ivme kazandı. Batı’nın ağır yaptırımlarıyla karşı karşıya kalan Rusya, Soğuk Savaş’tan bu yana en sert cepheleşme devirlerinden birini yaşarken; nükleer programı nedeniyle uzun müddettir yaptırım altında bulunan İran da milletlerarası tecridi aşmak için Rusya ile işbirliğini derinleştirdi.
Silah ticareti iki ülke ortasındaki iştirakin temel ögesi haline gelirken, tarafların Hazar Denizi üzerinden Hindistan’a uzanan bir ticaret koridoru oluşturmayı ve yaptırımları aşmaya dönük finansal-bankacılık işbirliğini geliştirmeyi de müzakere ettiği tabir ediliyor.
Ocak 2025’te imzalanan stratejik iştirak muahedesine karşın, evrakta karşılıklı savunma yükümlülüklerinin yer almadığına dikkat çekiliyor. Gerçekten Moskova’nın, Haziran 2025’te İsrail ile İran ortasında yaşanan 12 günlük çatışma sırasında Tahran’a kayda kıymet bir askeri dayanak vermediği hatırlatılıyor.
